काठमाडाँ । नेपालको राजनीतिक तथा सामाजिक विमर्शमा व्यक्ति केन्द्रित बहसले देशलाई वास्तविक परिवर्तनबाट टाढा पुर्याएको कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य कल्याण गुरुङले बताएका छन् ।
उनका अनुसार, प्रणालीगत सुधारभन्दा कुनै व्यक्तिको स्वभाव, व्यवहार वा कमजोरीलाई मुख्य मुद्दा बनाउँदै बहस कैयौं पटक गलत दिशातर्फ मोडिन पुग्छ । “प्रणालीले व्यक्तिको सोच र निर्णयलाई आकार दिन्छ, तर हामी व्यक्ति नै सबै कुरा हो भन्ने गलत ठान्छौं,” गुरुङको भनाइ छ ।
नेता गुरुङले सत्ता भोगेका र समाजमा संघर्षरत वर्गबीच सोच, आनीबानी र दृष्टिकोणमा हुने ठूलो अन्तरले नै असन्तुष्टि, विभेद र सामाजिक तनावहरू जन्माउने बताएका छन् ।
उनले सामाजिक सञ्जाल तथा अनलाइन माध्यमले हेडलाइन-आधारित समाज बनाएको उल्लेख गर्दै, “१० मिनेट पढ्ने धैर्य र ५० मिनेट सुन्ने क्षमता बिना परिवर्तनको कुरा गर्नु दम्भ मात्रै हो,” उनले भने ।
उनका अनुसार, उत्तेजना र अराजकतालाई परिवर्तनसँग मिसाउने गलत संस्कार बढ्दै गएको छ, जसले प्रणालीगत बहसलाई क्षतिग्रस्त बनाइरहेको छ । ‘म’ र ‘मेरो समुदाय’लाई अदृश्य केन्द्रमा राखेर बहस गर्ने प्रवृत्ति हावी हुँदा निष्पक्ष र प्रणाली-केन्द्रित संवाद दुर्लभ हुँदै गएको उनको ठम्याइ छ ।
उनले ‘जादुई व्यक्तिले आएर सबै समस्या समाधान गरिदिओस्’ भन्ने मानसिकता त्याग्नुपर्ने बताए । गुरुङले दास मानसिकता-प्रश्न नगर्ने, चुनौती नदिने र ‘रिमोटजस्तै चल्ने’ संस्कारलाई परिवर्तनको प्रमुख बाधकका रूपमा टिप्पणी गरेला छन् ।
उनका अनुसार, राम्रो प्रणालीले खराब व्यक्तिलाई सुधार्न सक्छ तर कमजोर प्रणालीले असल व्यक्तिलाई पनि जकडेर राख्छ । “परिवर्तनको ढोका व्यक्ति होइन, प्रणाली हो,” गुरुङले स्पष्ट पारे ।
व्यक्ति केन्द्रित बहसले प्रणालीगत सुधारका महत्वपूर्ण प्रश्नहरूलाई ओझेलमा पार्दै देशलाई अन्धकारतर्फ धकेलेको बताउँदै उनले अब प्रणाली केन्द्रित परिवर्तनको आन्दोलन अपरिहार्य भएको जोड दिए ।
“प्रणालीको विकल्प अर्को व्यक्ति होइन-अर्को उत्तम प्रणाली नै हो । सचेत हुने समय यही हो,” उनले भने ।
