काठमाडौं । नयाँ जनादेशपछि केन्द्रमा सरकार गठनको चर्चा चुलिँदै जाँदा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का वरिष्ठ नेता बालेन्द्र शाह (बालेन)ले प्रस्ताव गरेको मन्त्रिपरिषद् संरचनाले राजनीतिक वृत्तमा नयाँ बहस सिर्जना गरेको छ।
प्रधानमन्त्री बन्ने तयारीमा रहेका बालेनले १६ मन्त्रालयमा आधारित सानो र कार्यकुशल सरकारको खाका अघि सारेका हुन्। निर्वाचनपछि सार्वजनिक रूपमा मौन देखिएका बालेनले आन्तरिक रूपमा भने मन्त्रिपरिषद् गठन र संरचना पुनर्संयोजनमा गहन गृहकार्य गरिरहेको रास्वपा स्रोत बताउँछ।
पार्टीभित्र शीर्ष नेतृत्व—सभापति रवि लामिछाने, उपसभापति डोरप्रसाद अर्याल र स्वर्णीम वाग्ले—सँग छलफलका तस्बिर सार्वजनिक भइरहेका बेला बालेनको नयाँ मोडेलले ‘कम मन्त्रालय, बढी प्रभावकारिता’को सन्देश दिएको छ। संरचनात्मक पुनर्संयोजनमा जोड बालेनको प्रस्तावअनुसार केही मन्त्रालय यथावत राख्दै धेरै मन्त्रालयहरू गाभेर १६ वटा मात्र बनाइनेछ।
अर्थ मन्त्रालयलाई राष्ट्रिय योजना आयोगसँग जोडेर ‘अर्थ, योजना तथा विकास मन्त्रालय’ बनाउने प्रस्तावले नीति निर्माण र कार्यान्वयनबीच समन्वय बढाउने लक्ष्य देखिन्छ।
त्यस्तै शिक्षा र खेलकुद, स्वास्थ्य र सामाजिक क्षेत्र, उद्योग र श्रम, वन र खानेपानी जस्ता क्षेत्रहरूलाई एकीकृत गर्दै खर्च कटौती र निर्णय प्रक्रियालाई चुस्त बनाउने प्रयास गरिएको छ। ‘सार्वजनिक सेवा तथा सञ्चार मन्त्रालय’ जस्तो नयाँ अवधारणाले प्रशासनिक सुधार र डिजिटल गभर्नेन्सलाई प्राथमिकता दिने संकेत गर्छ।
आन्तरिक मतभेद सतहमा यद्यपि, बालेनको १६ मन्त्रालय प्रस्तावमा पार्टीभित्रै पूर्ण सहमति भने देखिएको छैन। सभापति रवि लामिछानेले विगतको समझदारीअनुसार १८ मन्त्रालय यथावत राख्नुपर्ने अडान राख्दै आएका छन्। यसले सरकार गठनअघि नै संरचना र शक्तिको बाँडफाँटबारे आन्तरिक रस्साकस्सी सुरु भएको संकेत गर्दछ।
शपथसँगै ‘फुल क्याबिनेट’ तयारी बालेनले आगामी १३ गते प्रधानमन्त्रीको शपथसँगै सबै मन्त्रीहरूको पनि एकैपटक शपथ गराउने तयारी गरेका छन्। यदि यो योजना कार्यान्वयनमा आयो भने, सुरुदेखि नै पूर्ण मन्त्रिपरिषद् बनाएर काम अघि बढाउने रणनीति हुनेछ। राजनीतिक सन्देश के?
बालेनको प्रस्तावले परम्परागत ‘ठूलो मन्त्रिपरिषद्’को अभ्यासलाई चुनौती दिँदै सानो, सक्षम र परिणाममुखी सरकारको अभ्यासतर्फ संकेत गरेको छ। तर, यसले व्यवहारमा कति सफलता पाउँछ भन्ने भने पार्टीभित्रको सहमति र आगामी राजनीतिक समीकरणले निर्धारण गर्नेछ।
