काठमाडौं l नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापाले भूमिहीन तथा सुकुम्बासी समुदायको व्यवस्थापनमा सरकार पूर्ण रूपमा असफल भएको आरोप लगाएका छन् । उनले योजना र संवेदनशीलताविना गरिएका बस्ती हटाउने कार्यलाई “अमानवीय” र “गरिबविरोधी” कदमको संज्ञा दिएका छन् ।

नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय नीति, अनुसन्धान तथा प्रशिक्षण प्रतिष्ठानले शुक्रबार आयोजना गरेको “विस्थापनको व्याकुलता : सहरी सुकुम्बासीको स्वास्थ्य र मनोसामाजिक संघर्षको विश्लेषण” विषयक ग्रिन टेबल छलफल कार्यक्रममा बोल्दै थापाले सुकुम्बासी बस्तीलाई केवल अव्यवस्थित संरचनाका रूपमा नभई नागरिकको जीवन, सपना र अस्तित्वसँग जोडिएको विषयका रूपमा हेर्न आग्रह गरे ।

“बाहिरबाट हेर्दा खोला किनारको अव्यवस्थित बस्ती देखिएला, तर त्यहीँ उनीहरूको संसार छ,” थापाले भने, “कोही पनि रहरले खोला किनारमा बस्दैन । बाध्यता, गरिबी र राज्यको असफलताले त्यहाँ पुर्‍याएको हो ।”
उनले नेपालको संविधानले प्रत्येक नागरिकलाई आवासको हक सुनिश्चित गरेको स्मरण गराउँदै सरकार कानुनी र मानवीय दायित्वबाट विमुख भएको आरोप लगाए । “भूमिहीन र सुकुम्बासीलाई कहाँ, कसरी र कुन योजनाअन्तर्गत स्थानान्तरण गर्ने भन्ने स्पष्ट नीति हुनुपर्थ्यो,” उनले भने, “राति सुतेका मानिस बिहान उठ्दा डोजरले टहरा भत्काएको देख्नु सभ्य राज्यको व्यवहार हुन सक्दैन ।”

सभापति थापाले सरकार गरिबीविरुद्ध लड्नुपर्नेमा गरिबकै विरुद्ध उभिएको टिप्पणी गरे । “गरिबी र गरिब फरक कुरा हुन्,” उनले भने, “कोही पनि जन्मजात वा रहरले गरिब हुँदैन । राज्यको दायित्व अवसर सिर्जना गर्नु हो, विस्थापन होइन ।” उनले असुरक्षित बसोबासका कारण बालबालिकाको शिक्षा, परिवारको दैनिकी र मानसिक स्वास्थ्यमा गम्भीर असर परेको उल्लेख गर्दै विस्थापनले तनाव, चिन्ता र अवसादजस्ता समस्या बढाएको बताए ।

कार्यक्रममा सभापति थापाले प्रतिपक्षको भूमिकाबाट सरकारलाई सही दिशा देखाउनु आफ्नो जिम्मेवारी भएको उल्लेख गर्दै सुकुम्बासी तथा भूमिहीन समुदायको समस्या समाधानमा संवेदनशील, योजनाबद्ध र दीर्घकालीन नीति आवश्यक रहेको धारणा राखे ।