काठमाडौं । नेपालकै बहुप्रतीक्षित पूर्वाधार आयोजनामध्ये एक नागढुंगा–सिस्ने खोला सुरुङ मार्ग सोमबारदेखि औपचारिक रूपमा सञ्चालनमा आउने भएको छ। काठमाडौं र धादिङलाई जोड्ने यो सुरुङ मार्गको उद्घाटनसँगै राजधानी प्रवेश गर्ने यात्रु तथा सवारीसाधनका लागि नयाँ युगको सुरुवात हुने अपेक्षा गरिएको छ।
करिब २९ अर्ब रुपैयाँको लागतमा निर्माण सम्पन्न भएको यो सुरुङ मार्ग शिलान्यास भएको झण्डै सात वर्षपछि सञ्चालनमा आउन लागेको हो। तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले २०७६ कार्तिक ४ गते यसको शिलान्यास गरेका थिए। प्रारम्भिक सम्झौताअनुसार ४२ महिनाभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिए पनि कोभिड–१९ महामारी, मुआब्जा विवाद तथा अन्य प्राविधिक चुनौतीका कारण आयोजना निर्धारित समयभन्दा ढिलो सम्पन्न भएको हो।
निर्माणका क्रममा २०८० साउन २२ गते आपतकालीन प्रयोजनका लागि बनाइएको **'रेस्क्यु टनेल'**को ब्रेक थ्रु गरिएको थियो। त्यसबेला मुख्य सुरुङको ८२ प्रतिशत निर्माण सम्पन्न भइसकेको थियो भने करिब ५०६ मिटर सुरुङ खन्न बाँकी रहेको थियो। त्यसको करिब १० महिनापछि २०८१ असार ३ गते तत्कालीन प्रधानमन्त्री **पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’**ले मुख्य सुरुङको ब्रेक थ्रु गरेका थिए।
मुख्य सुरुङको लम्बाइ २.६८ किलोमिटर रहेको छ भने २.५५७ किलोमिटर लामो छुट्टै आपतकालीन सुरुङ पनि निर्माण गरिएको छ। यसले दुर्घटना वा आपतकालीन अवस्थामा उद्धार कार्यलाई सहज बनाउने विश्वास गरिएको छ।
यो आयोजना नेपाल र जापानबीचको सहकार्यको महत्वपूर्ण उदाहरणका रूपमा हेरिएको छ। प्रारम्भिक सम्झौताअनुसार जापान सरकारले करिब १६ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ बराबरको सहुलियत ऋण सहायता उपलब्ध गराएको थियो भने नेपाल सरकारले करिब ६ अर्ब रुपैयाँ लगानी गर्ने व्यवस्था गरिएको थियो। निर्माण अवधिमा लागत बढेपछि जापानले थप ५ अर्ब रुपैयाँ ऋण सहायता उपलब्ध गराएको थियो। आयोजनाको निर्माण जिम्मा जापानको हाज्मा आन्दो कर्पोरेसनले लिएको थियो।
सुरुङ मार्ग उद्घाटनसँगै पूर्ण रूपमा सबै सवारीका लागि भने खुला हुने छैन। पहिलो दिन आपतकालीन प्रयोजनका सवारीसाधनलाई मात्र प्रवेश दिइनेछ। त्यसपछि परीक्षण र व्यवस्थापनको अवस्था मूल्याङ्कन गर्दै निजी तथा सार्वजनिक सवारीसाधनलाई चरणबद्ध रूपमा सञ्चालनको अनुमति दिइने सरकारी तयारी छ।
सुरुङभित्र पैदलयात्री, मोटरसाइकल तथा अन्य दुई पाङ्ग्रे सवारीसाधन, साथै डिजेल, पेट्रोल र अन्य प्रज्वलनशील पदार्थ बोकेका सवारीसाधनलाई प्रवेश निषेध गरिएको छ। सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राख्दै यस्तो व्यवस्था गरिएको हो।
सुरुङ मार्ग प्रयोग गर्न भने सवारीसाधनले शुल्क तिर्नुपर्नेछ। सरकारले निर्धारण गरेको शुल्कअनुसार कार तथा भ्यानले काठमाडौं प्रवेश गर्दा ६५ रुपैयाँ र बाहिरिँदा ६० रुपैयाँ तिर्नुपर्नेछ। मिनीबस तथा टिपरका लागि प्रवेश शुल्क ११५ रुपैयाँ र बाहिरिने शुल्क ८० रुपैयाँ तोकिएको छ। बस तथा ट्रकले प्रवेश गर्दा २६० रुपैयाँ र बाहिरिँदा २०० रुपैयाँ तिर्नुपर्नेछ। हेभी ट्रकका लागि प्रवेश शुल्क ६०० रुपैयाँ र बाहिरिने शुल्क २५० रुपैयाँ निर्धारण गरिएको छ।
नागढुंगा–सिस्ने खोला सुरुङ मार्ग सञ्चालनमा आएपछि काठमाडौं–धादिङ खण्डमा हुने लामो ट्राफिक जाम, वर्षायाममा पहिरोका कारण हुने सास्ती तथा यात्रामा लाग्ने समय उल्लेखनीय रूपमा घट्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसलाई नेपालको आधुनिक सडक पूर्वाधार विकासतर्फको ऐतिहासिक उपलब्धिका रूपमा समेत हेरिएको छ।
