काठमाडौँ । नेपाली कांग्रेसभित्र विशेष महाधिवेशनपछि बदलिएको शक्ति समीकरणलाई लिएर आन्तरिक रस्साकस्सी तीव्र भइरहेका बेला सुकेधारास्थित मिराकल पार्टी भेन्यूमा सुरु भएको संस्थापनइतर पक्ष अर्थात् देउवा समूहको राष्ट्रिय भेला राजनीतिक वृत्तमा चासोको केन्द्र बनेको छ। तीन दिनसम्म चल्ने गरी आयोजना गरिएको यो भेला सामान्य कार्यकर्ता भेला मात्र नभई कांग्रेसभित्र आफ्नो राजनीतिक प्रभाव, संगठनात्मक उपस्थिति र आगामी रणनीतिको शक्ति परीक्षणका रूपमा हेरिएको छ।

विशेष महाधिवेशनपछि पार्टीको नेतृत्व र शक्ति संरचनामा आएको परिवर्तनले कांग्रेसभित्र पुराना समीकरणहरू भत्किएका छन् भने नयाँ ध्रुवीकरणको अभ्यास सुरु भएको छ। यही परिस्थितिमा पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा निकट नेताहरू एकै ठाउँमा भेला हुनु आफैंमा महत्वपूर्ण राजनीतिक सन्देशका रूपमा व्याख्या गरिएको छ। भेलाले देउवा समूहको आगामी राजनीतिक बाटो, संगठनमा उसको भूमिका र नयाँ नेतृत्वसँगको सम्बन्धबारे स्पष्ट संकेत दिने अपेक्षा गरिएको छ।

आयोजक समितिका अनुसार भेलामा पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा, भेला आयोजक समितिका संयोजक डा. शशांक कोइराला, निवर्तमान कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्का तथा वरिष्ठ नेताहरू विमलेन्द्र निधि, विजयकुमार गच्छदार, प्रकाशमान सिंह र कृष्णप्रसाद सिटौला सहभागी छन्। त्यस्तै डा. शेखर कोइराला, डा. प्रकाशशरण महत, उमाकान्त चौधरी, रमेश लेखक, मोहनबहादुर बस्नेत, मीनबहादुर विश्वकर्मा, ईश्वरी न्यौपाने, जितजंग बस्नेत र रामहरि खतिवडालगायत नेता–कार्यकर्ताको उपस्थिति छ।

गुटगत अस्तित्वको लडाइँ

विशेष महाधिवेशनपछि रक्षात्मक अवस्थामा पुगेको मानिएको देउवा समूहका लागि सुकेधारा भेला आफ्नो राजनीतिक अस्तित्व र प्रभाव प्रमाणित गर्ने अवसर बनेको छ। लामो समय कांग्रेसको नेतृत्वमा प्रभाव जमाएका देउवाको समूहले नयाँ शक्ति संरचनामा आफूलाई कसरी स्थापित गर्छ भन्ने प्रश्न अहिले पार्टीभित्र महत्वपूर्ण बनेको छ।

भेलामा देखिएको नेताहरूको सहभागिताले देउवा पक्ष अझै संगठनात्मक रूपमा कमजोर भइसकेको छैन भन्ने सन्देश दिन खोजिएको देखिन्छ। विगतमा फरक–फरक राजनीतिक धारमा रहेका प्रभावशाली नेताहरूलाई एउटै मञ्चमा ल्याउने प्रयासले समूहलाई थप व्यापक बनाउने रणनीति अपनाइएको संकेत गरेको छ।

शशांक-शेखरको उपस्थितिले बढायो चासो

भेलाको संयोजकमा डा. शशांक कोइरालालाई अघि सारिनुलाई कांग्रेसभित्र अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ। कोइराला परिवारको राजनीतिक विरासत कांग्रेसको इतिहाससँग गहिरोसँग जोडिएको छ। त्यसैले शशांकको नेतृत्वमा देउवा समूहका प्रभावशाली नेताहरूलाई एउटै मञ्चमा ल्याउनु केवल व्यवस्थापकीय निर्णय नभई राजनीतिक सन्देशसमेत भएको विश्लेषण गरिएको छ।

त्यसमाथि डा. शेखर कोइरालाको सहभागिताले भेलाको राजनीतिक महत्व थप बढाएको छ। विगतमा नेतृत्वका विषयमा आफ्नै धार निर्माण गरेका शेखरको उपस्थितिले कांग्रेसभित्र सम्भावित नयाँ समीकरणबारे बहसलाई थप बल दिएको छ।

गगन थापा पक्षसँग शक्ति सन्तुलनको चुनौती

कांग्रेसभित्र नयाँ नेतृत्वले आफ्नो प्रभाव विस्तार गरिरहेका बेला देउवा समूहले संगठनात्मक आधार पुनः व्यवस्थित गर्न खोजेको देखिन्छ। त्यसैले सुकेधारा भेलालाई आगामी शक्ति सन्तुलनको प्रारम्भिक अभ्यासका रूपमा हेरिएको छ।

भेलाबाट निस्कने निष्कर्षले पार्टीभित्र नयाँ नेतृत्वसँग सहकार्य गर्ने कि सशक्त प्रतिपक्षी भूमिकामा जाने भन्ने विषयमा संकेत गर्न सक्नेछ। देउवा समूहले देशभरका कार्यकर्तालाई पुनः संगठित गर्न सके कांग्रेसभित्र शक्ति सन्तुलन फेरि बदलिन सक्ने सम्भावना छ।

बन्द सत्रमा रणनीति तय हुने

साउन ३१ गतेसम्म चल्ने भेलाको बन्द सत्रलाई विशेष महत्वका साथ हेरिएको छ। सार्वजनिक रूपमा नेताहरूको उपस्थिति र अभिव्यक्तिभन्दा बन्द सत्रमा हुने छलफलले देउवा समूहको वास्तविक रणनीति निर्धारण गर्नेछ।

पार्टीको पछिल्लो अवस्था, विशेष महाधिवेशनपछि बनेको शक्ति संरचना, संगठनको अवस्था, आगामी निर्वाचन, नेतृत्वसँगको सम्बन्ध तथा कार्यकर्ताको व्यवस्थापनलगायत विषयमा छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।

कांग्रेसको भविष्यका लागि निर्णायक मोड

सुकेधारा भेला देउवा समूहको शक्ति प्रदर्शनमा मात्र सीमित रहन्छ वा कांग्रेसभित्र नयाँ राजनीतिक ध्रुवीकरणको आधार बन्छ भन्ने कुरा आगामी दिनमा स्पष्ट हुनेछ। विशेष महाधिवेशनपछि उत्पन्न परिस्थितिलाई व्यवस्थापन गर्दै पार्टीलाई एकताबद्ध बनाउने चुनौती नेतृत्वसामु छ।

व्यक्तिगत महत्वाकांक्षा र गुटगत प्रतिस्पर्धाभन्दा संगठन, नीति र आगामी निर्वाचनलाई केन्द्रमा राखेर अघि बढ्न सके कांग्रेसले नयाँ राजनीतिक ऊर्जा प्राप्त गर्न सक्छ। तर आन्तरिक शक्ति संघर्ष थप चर्किएमा सुकेधारा भेलाले पार्टीभित्रको विभाजन र ध्रुवीकरणलाई अझ गहिरो बनाउन सक्ने जोखिम पनि छ।

त्यसैले अहिले सुकेधारामा जम्मा भएका नेताहरूको संख्या मात्र होइन, भेलाले दिने राजनीतिक सन्देश महत्वपूर्ण हुनेछ। यो भेला देउवा समूहको शक्ति कति बाँकी छ भन्ने परीक्षणसँगै कांग्रेसको आगामी शक्ति समीकरण कुन दिशातर्फ अघि बढ्छ भन्ने संकेत दिने महत्वपूर्ण राजनीतिक मञ्च बनेको छ।