काठमाडौं । मुक्तिनाथ विकास बैंकले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमासमा नाफा बढाउन सफल भए पनि त्यसको प्रभाव शेयरधनीको अपेक्षामा भने देखिन सकेन। बैंकको खुद मुनाफा र सञ्चालन मुनाफा उकालो लाग्दा वितरणयोग्य मुनाफा भने आधाभन्दा बढी घटेको छ।
बैंकको प्रकाशित अपरिष्कृत वित्तीय विवरणअनुसार चौथो त्रैमाससम्म बैंकले १ अर्ब ५१ करोड रुपैयाँ खुद मुनाफा कमाएको छ।
अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा १ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ रहेको खुद मुनाफा यसपटक १२.४४ प्रतिशतले बढेको हो।
तर शेयरधनीका लागि महत्वपूर्ण मानिने वितरणयोग्य मुनाफा भने उल्टै ठूलो दबाबमा परेको छ। अघिल्लो वर्ष १ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ रहेको वितरणयोग्य मुनाफा यसपटक घटेर ६७ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ। नाफा बढे पनि लाभांश वितरण गर्ने क्षमता खुम्चिएपछि शेयरधनी निराश हुने अवस्था बनेको हो।
आम्दानी बढ्यो, तर प्रतिसेयर कमाइ घट्यो
बैंकको खुद ब्याज आम्दानी पनि सामान्य रूपमा बढेको छ। अघिल्लो वर्ष ४ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ रहेको खुद ब्याज आम्दानी यसपटक ४ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। त्यस्तै सञ्चालन मुनाफा २०.२३ प्रतिशतले बढेर २ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। तर चुक्ता पुँजी वृद्धिको तुलनामा खुद मुनाफाको वृद्धि पर्याप्त नहुँदा बैंकको वार्षिक प्रतिसेयर आम्दानी भने १९.१६ रुपैयाँबाट घटेर १८.९८ रुपैयाँ मा आएको छ।
बैंकको सबैभन्दा ठूलो चुनौती : खराब कर्जा
मुक्तिनाथ विकास बैंकको वित्तीय विवरणमा सबैभन्दा बढी ध्यान तान्ने पक्ष भनेको निष्क्रिय कर्जाको तीव्र वृद्धि हो।
अघिल्लो आर्थिक वर्षको चौथो त्रैमासमा २.९७ प्रतिशत रहेको खराब कर्जा यसपटक बढेर ४.७७ प्रतिशत पुगेको छ। अर्थात् एक वर्षमै खराब कर्जाको अनुपात करिब १.८ प्रतिशत अंकले बढेको छ।
कुनै समय न्यून खराब कर्जाका कारण तुलनात्मक रूपमा बलियो मानिने बैंकका लागि यो वृद्धि चुनौतीपूर्ण संकेतका रूपमा देखिएको छ। खराब कर्जा बढ्दै जाँदा आगामी दिनमा प्रोभिजनिङ खर्च, नाफा र वितरणयोग्य मुनाफामाथि थप दबाब पर्न सक्ने जोखिम रहन्छ।
व्यवसाय विस्तारमा पनि सुस्त गति
बैंकको निक्षेप र कर्जा विस्तार पनि आक्रामक देखिएको छैन।
गत आर्थिक वर्षको अन्त्यसम्म बैंकले १२३ अर्ब ५३ करोड रुपैयाँ निक्षेप संकलन गरेको छ भने १०० अर्ब ५० करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह गरेको छ। एक वर्षको तुलनामा निक्षेप ५.२० प्रतिशत र कर्जा प्रवाह ३.३८ प्रतिशत मात्र बढेको छ। यसले बैंकको व्यवसाय विस्तारमा तुलनात्मक रूपमा सुस्त गति देखाउँछ।
जगेडा कोष बलियो, तर लाभांशमा प्रश्न
बैंकको जगेडा कोष भने २५.२६ प्रतिशतले बढेर ४ अर्ब २७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। बैंकको प्रतिसेयर नेटवर्थ अर्थात् किताबी मूल्य १६१.८२ रुपैयाँ रहेको छ।
तर जगेडा कोष बढ्दै जाँदा पनि वितरणयोग्य मुनाफा ६७ करोड रुपैयाँमा झर्नुले शेयरधनीले पाउने प्रतिफलका विषयमा प्रश्न उठाएको छ।
बैंकको आधार ब्याजदर घटेर ५.५७ प्रतिशत पुगेको छ भने स्प्रेडदर ४.५५ प्रतिशत कायम छ। अघिल्लो वर्ष ३.८७ प्रतिशत रहेको स्प्रेडदर बढेको देखिन्छ।
अध्यक्ष मल्ल, नेतृत्वमा मानन्धर
मुक्तिनाथ विकास बैंकको सञ्चालक समितिको अध्यक्षमा खिमप्रकाश मल्ल रहेका छन्।
सञ्चालक समितिमा नारायणकुमार श्रेष्ठ, भरतप्रसाद लम्साल, विनोदकुमार शर्मा, सरोजा श्रेष्ठ र उमेशकुमार आचार्य छन्। बैंकको प्रमुख कार्यकारी अधिकृतमा तारा मानन्धर छन्। डेपुटी प्रमुख कार्यकारी अधिकृतमा समिर शेखर बज्राचार्य तथा सहायक प्रमुख कार्यकारी अधिकृतमा तिलबहादुर गुरुङ र गोविन्दबहादुर राउत कार्यरत छन्।
आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को वार्षिक प्रतिवेदनअनुसार बैंकका प्रमुख शेयरधनीमध्ये तुलसीराम ढकालको २.३० प्रतिशत शेयर स्वामित्व रहेको छ।
निष्कर्ष
मुक्तिनाथ विकास बैंकको पछिल्लो वित्तीय अवस्था नाफा बढेको तर गुणस्तरीय आम्दानी र शेयरधनी प्रतिफलमा दबाब देखिएको मिश्रित तस्वीर हो। खुद नाफा र सञ्चालन मुनाफाको वृद्धि सकारात्मक भए पनि वितरणयोग्य मुनाफामा आएको ठूलो गिरावट र खराब कर्जा २.९७ प्रतिशतबाट ४.७७ प्रतिशतमा पुग्नु बैंकका लागि गम्भीर चुनौती बनेको छ।
अब बैंक व्यवस्थापनका लागि मुख्य प्रश्न नाफा बढाउने मात्र नभई खराब कर्जा नियन्त्रण, कर्जा गुणस्तर सुधार, व्यवसाय विस्तार र शेयरधनीलाई दिगो प्रतिफल दिने क्षमता पुनः मजबुत बनाउने हुनेछ।
