काठमाडौं । अस्ट्रेलियामा खडेरीको जोखिमले बीमा क्षेत्रमाथि ठूलो आर्थिक दबाब सिर्जना गर्न सक्ने एक अध्ययनले देखाएको छ। कृषि फिनटेक तथा भूस्थानिक तथ्यांक कम्पनी डिजिटल एग्रिकल्चर सर्भिस (डीएएस) ले सन् २०२६–२०२७ को अवधिमा खडेरीको गम्भीर अवस्था उत्पन्न भए अस्ट्रेलियाली बीमा कम्पनीहरूले २९ अर्ब अमेरिकी डलरसम्मको जोखिम सामना गर्न सक्ने अनुमान गरेको हो।
डीएएसले अक्टोबरमा सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनअनुसार अचानक विकसित हुने खडेरीको एक सिजनले मात्रै १२ अर्ब डलरसम्मको आर्थिक क्षति निम्त्याउन सक्छ। तर खडेरी लगातार धेरै वर्षसम्म कायम रहेमा सम्भावित क्षति बढेर २९ अर्ब डलरसम्म पुग्न सक्ने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
डीएएसका अनुसार ‘अचानक खडेरी’ केही सातादेखि केही महिनाको अवधिमै विकसित हुन्छ। यसक्रममा माटोको ओसिलोपन तीव्र रूपमा घट्छ। अत्यधिक गर्मी, कम आर्द्रता र वर्षाको अभावका कारण यस्तो अवस्था सिर्जना हुने कम्पनीको भनाइ छ। सामान्य खडेरी भने लामो समय र धेरै मौसम हुँदै क्रमशः विकसित हुने गर्छ।
खडेरीसँगै अन्य विपद्को जोखिम
डीएएसले बीमा कम्पनीहरूले खडेरीलाई छुट्टै कृषि समस्या मात्रै नभई समग्र बीमा पोर्टफोलियोमा पर्ने जोखिमका रूपमा मूल्यांकन गर्नुपर्ने जनाएको छ। कम्पनीका अनुसार बीमा क्षेत्रले खडेरीको वर्तमान अवस्था, आफ्नो बीमा पोर्टफोलियोमा यसको प्रभाव र आगामी वर्षहरूमा जोखिम कसरी परिवर्तन हुन सक्छ भन्ने तीन पक्षमा ध्यान दिनुपर्छ।
डीएएसकी सहसंस्थापक सारा गोर्मनका अनुसार खडेरीसँग सम्बन्धित क्षतिको दाबी प्रत्यक्ष रूपमा खडेरीकै कारण भएको नदेखिन सक्छ। तर खडेरीले त्यसपछि उत्पन्न हुने अन्य विपद्को जोखिमलाई बढाउने भएकाले यसको अप्रत्यक्ष प्रभावसमेत महत्वपूर्ण हुने उनको भनाइ छ।
अस्ट्रेलियामा गम्भीर खडेरीपछि वन डढेलोको जोखिम बढ्ने उदाहरण दिँदै डीएएसले ‘ब्ल्याक समर’ डढेलोलाई त्यसको एउटा दृष्टान्तका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। उक्त डढेलो अस्ट्रेलियाको बीमा इतिहासमा ठूलो क्षति पुर्याउने घटनामध्ये एक रहेको र बीमा क्षेत्रमा १.८७ अर्ब अमेरिकी डलरको क्षति भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
बाढी, आगलागीदेखि चक्रवातसम्मको संयुक्त मूल्यांकन
डीएएसले बीमा कम्पनीहरूलाई खडेरीको जोखिमलाई बाढी, आगलागी, डढेलो, आँधीबेहरी र चक्रवातजस्ता अन्य प्राकृतिक विपद्सँग जोडेर मूल्यांकन गर्न सुझाव दिएको छ।
प्रतिवेदनअनुसार जोखिम मूल्यांकनमा पर्याप्त सूक्ष्मता नहुँदा बीमा कम्पनीहरूले उच्च जोखिममा रहेका सम्पत्ति र तुलनात्मक रूपमा सुरक्षित सम्पत्तिबीच फरक छुट्याउन नसक्ने अवस्था आउन सक्छ। त्यस अवस्थामा कम्पनीहरूले पूरै पोस्टकोड क्षेत्रका लागि बीमा शुल्क परिवर्तन गर्ने वा जोखिमयुक्त क्षेत्रबाटै सेवा हटाउने अवस्था सिर्जना हुन सक्ने चेतावनी दिइएको छ।
डीएएसका अनुसार एक फार्म र अर्को फार्मको जोखिम छुट्याएर मूल्यांकन गर्न सक्ने बीमा कम्पनीहरूलाई बजारमा प्रतिस्पर्धात्मक लाभ हुन सक्छ, जबकि जोखिमको सूक्ष्म मूल्यांकन गर्न नसक्ने कम्पनीहरूले ग्रामीण क्षेत्रबाट पछि हट्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।
यसले अस्ट्रेलियाका ग्रामीण तथा कृषि क्षेत्रमा काम गर्ने बीमा कम्पनीका लागि खडेरीलाई अब कृषिसँग मात्र सम्बन्धित विषय नभई व्यापक वित्तीय तथा पोर्टफोलियो जोखिमका रूपमा स्थापित गरिरहेको प्रतिवेदनको निष्कर्ष छ।
