स्टकहोम । यस वर्षको नोबेल साहित्य पुरस्कारको सम्भावित दावेदारका रूपमा चिनियाँ र क्यारिबियन महिला लेखकको नाम चर्चामा आएपछि साहित्य क्षेत्रको प्रतिष्ठित पुरस्कारमा नयाँ पुस्ता र विविधताको प्रतिनिधित्व बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।
स्विडिस एकेडेमीले बिहीबार दिउँसो यस वर्षको नोबेल साहित्य पुरस्कार विजेताको नाम सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको छ। पुरस्कारका लागि कुनै सार्वजनिक छोटोसूची नहुने र मनोनयनसम्बन्धी अभिलेख ५० वर्षसम्म गोप्य राखिने भएकाले सम्भावित विजेताबारे साहित्यिक वृत्तमा विभिन्न अनुमान भइरहेका छन्।
यसपटक एन्टिगुआमा जन्मिएर अमेरिकामा बस्दै आएकी ७७ वर्षीया जमैका किनकेड र चिनियाँ लेखिका कान सुको नाम विशेष चर्चामा छ। किनकेडका रचनामा क्यारिबियन संस्कृति, परिवार, पहिचान तथा उपनिवेशवादका विषय सशक्त रूपमा प्रस्तुत भएका छन्। प्रयोगात्मक लेखनका लागि परिचित कान सुको साहित्यिक शैलीलाई कतिपय समीक्षकले चर्चित लेखक फ्रान्ज काफ्कासँग तुलना गर्ने गरेका छन्।
नोबेल साहित्य पुरस्कारको इतिहासमा हालसम्म १२२ साहित्यकार सम्मानित भए पनि महिला लेखकको संख्या १८ मात्रै छ। त्यस्तै, अफ्रिकी भाषामा लेख्ने कुनै पनि लेखकले हालसम्म यो प्रतिष्ठित पुरस्कार प्राप्त गरेका छैनन्। यही कारण यस वर्ष महिला तथा गैरपश्चिमी लेखकको सम्भावित उपस्थितिलाई साहित्यिक वृत्तमा विशेष चासोका साथ हेरिएको छ।
सन् २०१८ को विवादपछि स्विडिस एकेडेमीमा व्यापक सुधार र पुनर्संरचना गरिएको थियो। त्यसयता पुरस्कारको छनोट प्रक्रियामा महिला लेखक तथा विविध साहित्यिक पृष्ठभूमिको प्रतिनिधित्व बढ्दै गएको बताइन्छ।
यसपटक ल्याटिन अमेरिकी लेखकहरू पनि सम्भावित दावेदारका रूपमा चर्चामा छन्। स्विडेनी साहित्यिक आलोचक लिना कालमेटेगले नयाँ पुस्ताका महिला लेखकहरूको प्रभाव बढिरहेको उल्लेख गर्दै अर्जेन्टिनाकी ४८ वर्षीया सामन्ता स्वेब्लिनलाई सम्भावित दाबेदारका रूपमा प्रस्तुत गरेकी छन्।
सम्भावित दावेदारको सूचीमा अस्ट्रेलियाका जेराल्ड मुर्नाने र एलेक्सिस राइट, अमेरिकी लेखक थोमस पिन्चन, मेक्सिकन लेखिका क्रिस्टिना रिभेरा गार्जा, जर्मनीकी जेनी एर्पेनबेक तथा भियतनामकी डुओङ थु हुङको नाम पनि चर्चामा छ।
गत वर्ष हङ्गेरीका साहित्यकार लास्लो क्रास्नहोरकाईले नोबेल साहित्य पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए। यस वर्षका विजेताले १२ लाख अमेरिकी डलर नगद पुरस्कारसँगै स्वर्ण पदक र प्रमाणपत्र प्राप्त गर्नेछन्।
