काठमाडौं । बडादसैँअन्तर्गत शारदीय नवरात्रको छैटौँ दिन आज नवदुर्गामध्ये छैटौँ स्वरूप माता कात्यायनीको विधिपूर्वक पूजाआराधना गरिँदै छ। आश्विन शुक्ल षष्ठीका दिन माता कात्यायनीको पूजा गर्दा रोग, शोक, भय, दुःख र दरिद्रता नाश भई जीवनमा सुख, शान्ति, समृद्धि र प्रगति प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ।
नवरात्रका नौ दिन नवदुर्गाका नौ स्वरूपको पूजा गर्ने परम्पराअनुसार छैटौँ दिन माता कात्यायनीको आराधना गरिन्छ। धार्मिक मान्यताअनुसार माता कात्यायनीलाई शक्ति, साहस, धर्म र विजयकी प्रतीक देवीका रूपमा लिइन्छ। भक्तजनहरूले आजका दिन श्रद्धापूर्वक पूजाअर्चना गरी परिवारको सुख, शान्ति र समृद्धिको कामना गर्ने गर्छन्।
महिषासुरको वधसँग जोडिएको पौराणिक कथा
धार्मिक ग्रन्थहरूमा उल्लेख भएअनुसार, महर्षि कात्यायनले भगवती पराम्बालाई पुत्रीका रूपमा प्राप्त गर्न लामो समयसम्म कठोर तपस्या गरेका थिए। उनको तपस्याबाट प्रसन्न भएकी भगवतीले पुत्रीका रूपमा जन्म लिएकाले उनको नाम कात्यायनी रहन गएको मानिन्छ। महर्षि कात्यायनले सर्वप्रथम देवीको पूजा गरेको मान्यताका आधारमा पनि उनलाई कात्यायनी भनिएको हो।
अर्को पौराणिक कथाअनुसार, महिषासुरले ब्रह्माबाट देवता, दैत्य वा पुरुष कसैबाट पनि मारिनु नपर्ने वरदान पाएका थिए। त्यसपछि उनले त्रिलोकमा अत्याचार मच्चाउन थाले। महिषासुरको आतंकबाट त्रसित देवताहरूले उनलाई पराजित गर्न नसकेपछि ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वरले आफ्नो तेजको अंश प्रदान गरी देवीको उत्पत्ति गराएको धार्मिक विश्वास छ।
देवी कात्यायनीले महिषासुरसँग युद्ध गरी अन्ततः उनको वध गरेको पौराणिक कथामा उल्लेख छ। यस कथाले असत्यमाथि सत्य, अधर्ममाथि धर्म र अन्यायमाथि न्यायको विजयलाई प्रतीकात्मक रूपमा प्रस्तुत गर्छ।
चार पुरुषार्थ प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास
माता कात्यायनीलाई अमोघ फल प्रदान गर्ने देवीका रूपमा पूजा गरिन्छ। धार्मिक मान्यताअनुसार नवरात्रको छैटौँ दिन पूर्ण श्रद्धा र समर्पणका साथ उनको आराधना गर्दा धर्म, अर्थ, काम र मोक्ष गरी चार पुरुषार्थ प्राप्त हुने विश्वास छ।
द्वापर युगमा ब्रजका गोपिनीहरूले भगवान् श्रीकृष्णलाई पतिको रूपमा प्राप्त गर्ने कामनासहित यमुना नदीको किनारमा माता कात्यायनीको पूजा गरेको प्रसंग पनि धार्मिक ग्रन्थहरूमा पाइन्छ। त्यसैले कात्यायनी देवीलाई ब्रजमण्डलकी अधिष्ठात्री देवीका रूपमा समेत लिइन्छ।
स्वर्णसमान चम्किलो वर्ण भएकी माता कात्यायनीको स्वरूप चतुर्भुज रहेको धार्मिक वर्णन छ। उनका दाहिनेतर्फका दुई हात अभय र वरमुद्रामा तथा देब्रोतर्फका हातमा तरबार र कमलको फूल सुशोभित रहेको मानिन्छ। सिंहलाई उनको वाहनका रूपमा चित्रण गरिन्छ।
शक्तिपीठहरूमा भक्तजनको घुइँचो
बडादसैँ तथा नवरात्रका अवसरमा देशभरका देवी मन्दिर र शक्तिपीठहरूमा भक्तजनको चहलपहल बढ्ने गर्छ। काठमाडौँ उपत्यकाका गुह्येश्वरी, दक्षिणकाली, कालिकास्थान, मैतीदेवी, इन्द्रायणी, तलेजु भवानी, विजेश्वरी, शोभा भगवती, नक्साल भगवती र भद्रकालीलगायतका मन्दिरमा भक्तजनहरू पूजाआराधनाका लागि पुग्ने गर्छन्।
नवरात्रको छैटौँ दिन माता कात्यायनीको पूजा गर्नु धार्मिक दृष्टिले विशेष फलदायी मानिन्छ। श्रद्धालुहरूले विधिपूर्वक पूजा, व्रत तथा जागरण गरी देवीको आशीर्वाद प्राप्त गर्ने कामना गर्छन्। धार्मिक विश्वासअनुसार माता कात्यायनीको आराधनाले आत्मबल, साहस र सकारात्मक ऊर्जा प्राप्त हुनुका साथै जीवनका कठिनाइसँग सामना गर्ने प्रेरणा मिल्छ।
बडादसैँले धार्मिक आस्था, पारिवारिक एकता र सामाजिक सद्भावलाई थप बलियो बनाउने विश्वास गरिन्छ। नवरात्रका प्रत्येक दिन देवीका फरक–फरक स्वरूपको पूजा गर्दै भक्तजनहरूले सत्य, शक्ति र सदाचारको मार्गमा अघि बढ्ने सङ्कल्पसमेत गर्ने गर्छन्।
