काठमाडौं। भारत सरकारले वरिष्ठ कूटनीतिज्ञ सुधाकर दलेलालाई नेपालका लागि नयाँ राजदूत नियुक्त गरेको छ। भारतीय विदेश सेवामा तीन दशकभन्दा लामो अनुभव हासिल गरेका दलेला नेपालका लागि भारतको २७औँ राजदूत बन्ने भएका हुन्।
भारतले उनको नियुक्तिका लागि केही समयअघि नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयमा ‘नोट भर्बल’ पठाएको थियो। भारतीय विदेश मन्त्रालयका अनुसार दलेला चाँडै नेपाल आएर आफ्नो जिम्मेवारी सम्हाल्नेछन्।
नेपाल–भुटान मामिलामा विशेष अनुभव
दलेला नेपालका लागि नयाँ अनुहार भए पनि नेपाल–भारत सम्बन्धका विषयमा अनुभवी कूटनीतिज्ञ मानिन्छन्। उनले सन् २००६ मा भारतीय विदेश मन्त्रालयको उत्तर विभागमा निर्देशकका रूपमा काम गरेका थिए भने सन् २०१६ देखि २०१९ सम्म सोही विभागको सहसचिवको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। उक्त विभागले नेपाल र भुटानसँग भारतको सम्बन्धसम्बन्धी विषय हेर्छ।
यसअघि दलेलाले सन् २०२२ देखि २०२५ सम्म भुटानका लागि भारतीय राजदूतका रूपमा काम गरेका थिए। नेपाल र भुटानसँगको सम्बन्धमा प्रत्यक्ष अनुभव हासिल गरेका उनलाई नेपालका लागि राजदूत नियुक्त गरिनुलाई क्षेत्रीय कूटनीतिक अनुभवका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।
आर्थिक कूटनीतिदेखि रणनीतिक साझेदारीसम्म
नयाँ जिम्मेवारी पाउनुअघि दलेला भारतीय विदेश मन्त्रालयमा आर्थिक सम्बन्ध सचिवका रूपमा कार्यरत थिए। उनले सन् २०२५ सेप्टेम्बर १ देखि उक्त जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएका थिए।
आर्थिक सम्बन्ध सचिवका रूपमा उनले भारतको आर्थिक कूटनीति, ग्लोबल साउथका देशहरूसँग विकास साझेदारी, अफ्रिकासँगको सहकार्य, बहुपक्षीय आर्थिक सम्बन्ध तथा उदीयमान रणनीतिक प्रविधिसम्बन्धी विषय हेर्दै आएका थिए। उनी ब्रिक्स, आईबीएसए तथा भारत, इजरायल, यूएई र अमेरिकाबीचको आईटूयूटू पहलजस्ता रणनीतिक तथा बहुपक्षीय साझेदारीमा पनि संलग्न रहँदै आएका छन्।
तीन दशक लामो कूटनीतिक अनुभव
सन् १९९३ मा भारतीय विदेश सेवामा प्रवेश गरेका दलेलाले आफ्नो कूटनीतिक करिअर इजरायलको तेलअभिभबाट सुरु गरेका थिए। त्यसपछि उनले ब्रासिलिया, सिकागो, ढाका, जेनेभा, थिम्पु र वासिङ्टन डीसीस्थित भारतीय कूटनीतिक नियोगमा विभिन्न जिम्मेवारी सम्हाले।
उनले सन् २००९ देखि २०११ सम्म नयाँ दिल्लीस्थित भारतीय प्रधानमन्त्रीको कार्यालयमा निर्देशकका रूपमा काम गरेका थिए। व्यापार तथा आर्थिक नीतिमा समेत अनुभव हासिल गरेका उनले भारतको वाणिज्य विभागमा व्यापार नीतिसम्बन्धी निर्देशकका रूपमा काम गर्नुका साथै विश्व व्यापार संगठन (डब्लूटीओ) मा रहेको भारतको स्थायी नियोगमा दुईपटक जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। सन् २०१४ देखि २०१६ सम्म उनी भारतका उपस्थायी प्रतिनिधिका रूपमा कार्यरत थिए।
त्यस्तै, सन् २०२० देखि २०२२ सम्म उनले वासिङ्टन डीसीस्थित भारतीय दूतावासमा डेपुटी चिफ अफ मिसनका रूपमा काम गरेका थिए। कूटनीतिक सेवामा प्रवेश गर्नुअघि उनले इलेक्ट्रोनिक्स इन्जिनियरिङमा स्नातक गरेका थिए।
नवीन श्रीवास्तवको कार्यकाल समाप्त
यसअघि नेपालका लागि भारतका २६औँ राजदूत नवीन श्रीवास्तव आफ्नो कार्यकाल पूरा गरी भारत फर्किएका छन्। सन् २०२२ जुनमा नेपालका लागि राजदूत नियुक्त भएका श्रीवास्तवले सन् २०२६ अक्टोबर १ मा आफ्नो कार्यकाल पूरा गरेका हुन्।
श्रीवास्तवको कार्यकाल समाप्त भएपछि भारतले दलेलालाई नेपालका लागि नयाँ राजदूत नियुक्त गरेको हो। नेपाल–भुटान मामिलामा अनुभव हासिल गरेका र आर्थिक तथा बहुपक्षीय कूटनीतिमा समेत दक्षता राख्ने दलेलाको आगमनलाई अब नेपाल–भारत सम्बन्धको आगामी चरणसँग जोडेर हेरिएको छ।
उनले कार्यभार सम्हालेपछि द्विपक्षीय सम्बन्ध, आर्थिक सहकार्य, व्यापार, विकास साझेदारी तथा क्षेत्रीय हितका विषयमा उनको अनुभव कसरी उपयोग हुन्छ भन्ने चासो रहनेछ।
