काठमाडौँ । बिग्रँदै गएको आर्थिक असन्तुलनसँगै चीनको अर्थतन्त्रले गति गुमाउने क्रम जारी छ । निराशाजनक डाटा, कम खुद्रा बिक्री, घट्दै निर्यात आदेश र ढिलो औद्योगिक उत्पादनले रोकिएको आर्थिक रिकभरलाई सङ्केत गर्दछ ।
चीनको खुद्रा बिक्री ३.१ प्रतिशतले बढेकामा मे महिनामा १२.७ प्रतिशतको वृद्धिको तीव्रतामा ठेस लागेको थियो । औद्योगिक उत्पादन वृद्धि मे महिनामा ३.५ प्रतिशतबाट जुनमा ४.४ प्रतिशतमा पुगे पनि माग सुस्त रह्यो । २०२३ को पहिलो छ महिनामा सरकारी स्वामित्वका उद्यमहरूको लगानी ८.१ प्रतिशतले बढे पनि निजी घर जग्गा लगानी ०.२ प्रतिशतले घटेको छ। जसले कमजोर निजी व्यवसायिक विश्वासलाई झल्काउँछ ।
जुनमा चीनको निर्यात १२.४ प्रतिशतले घटेको छ । जुन तीन वर्षमा सबैभन्दा बढी हो भने आयात ६.८ प्रतिशतले घटेको छ । उच्च मुद्रास्फीति र विकसित देशहरूमा भूराजनीतिक अवस्थाका कारण चीनको वैदेशिक व्यापारले वर्षको दोस्रो छ महिनामा थप प्रतिकूल परिस्थितिहरूको सामना गर्न सक्ने विज्ञहरूको ठम्याइ छ।
प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (एफडीआई) प्रवाह पनि वर्षको पहिलो पाँच महिनामा ५.६ प्रतिशतले घटेको छ। ‘चीनमा व्यापार गर्नु निकै जोखिमपूर्ण भएको छ’ भन्ने धारणाले देशमा पूँजीको प्रवाहलाई रोकिरहेको छ । विश्वव्यापी चिनियाँ कम्पनीहरूमा विदेशी लगानी मापन गर्ने संस्था एमएससीआई चाइना इन्डेक्सले पनि जुन महिनासम्म लगभग ६ प्रतिशत कम वैदेशिक लगानी भित्रिएको प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको छ ।
चीनको इक्विटी बजारले यस वर्ष अन्य विश्वव्यापी बजारहरूको तुलनामा कमजोर प्रदर्शन गरिरहेको छ । चिनियाँ स्टकहरू २०२२ जनवरीको अन्त्यमा आफ्नो शिखरबाट २० प्रतिशत भन्दा बढी घटेको छ। आयमा अस्थिरता, सुस्त अर्थतन्त्र र कडा नियामक छानबिनले कम्पनीहरूलाई निरुत्साहित गरेकाले चीनको आईपीओ आवेदनहरू २०२३ को पहिलो छ महिनामा एक तिहाईले घट्यो ।
जुनमा मुद्रास्फीतिको शून्य दर र घट्दो कारखाना गेट मूल्यहरूले अपस्फीतिको जोखिमको बारेमा चिन्ता बढाएको छ। मुद्रास्फीतिले अर्थतन्त्रमा कमजोरी र विश्वासको कमीलाई सङ्केत गर्ने भएकाले आर्थिक वृद्धिलाई उल्लेखनीय रूपमा बाधा पुर्याउनेछ। यसले व्यापारिक मुनाफा कम गर्ने, तलब घटाउने र बेरोजगारी बढाउनेछ।
ड्र्यागन बोट फेस्टिभलका लागि यस वर्ष जुनको बिदामा घरेलु यात्रा खर्च पूर्व(महामारी स्तर भन्दा कम थियो । परम्परागत रूपमा व्यस्त मौसमको बाबजुद कार बिक्री र आवासीय घर जग्गा बिक्री घटेको छ । सेवा क्षेत्रको विस्तार पनि सुस्त भएको छ । साना, मझौला र व्यक्तिगत व्यवसायलगायत सेवा क्षेत्रको राजस्वमा उल्लेख्य कमी आएको छ। शून्य(कोभिड प्रतिबन्धहरू हटाइएपछि यसले कामदार र विस्तारमा क्षेत्रलाई सतर्क बनाएको छ।
चीनको राष्ट्रिय तथ्याङ्क ब्यूरोका अनुसार युवा बेरोजगारी मे महिनामा २०.८ प्रतिशतबाट बढेर जुनमा २१.३ प्रतिशत पुगेको छ। दीर्घकालमा अर्थतन्त्रको गति कमजोर भइरहने हो भने बेरोजगारीको समस्याले मुलुकको सामाजिक स्थिरतालाई चुनौती दिने सम्भावना छ। सामाजिक सञ्जालमा अहिलेको अवस्थालाई लिएर युवाहरूले गरेको असन्तुष्टिको अभिव्यक्तिले अर्थतन्त्रमा व्यापक विश्वास गुमाउने सम्भावना छ।
ऋण(सञ्चालित लगानीबाट घरेलु उपभोगमा आधारित अर्थतन्त्रलाई पुनः सन्तुलनमा राख्ने सी जिनपिङको नीति सफल हुन सकेको छैन । किनभने नेतृत्वको सामाजिक कल्याण र स्वास्थ्य सेवा प्रावधानहरू विस्तार गर्न नसक्दा उच्च स्तरको सावधानी बचत भएको छ।
