झापा l लामो समयसम्म नेकपा (एमाले) का अध्यक्ष तथा पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको ‘अजेय किल्ला’ मानिएको झापा-५ मा यसपटक अप्रत्याशित राजनीतिक उलटफेर देखिएको छ ।
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का वरिष्ठ नेता बालेन्द्र शाह (बालेन) को उम्मेदवारीले चुनावी समीकरण मात्र होइन, मतदाताको मनोविज्ञानसमेत हल्लाएको छ । पत्रकार गंगा बरालको दृष्टिमा यो निर्वाचन केवल दुई व्यक्तिबीचको प्रतिस्पर्धा नभई पुरानो राजनीतिक शैली र नयाँ पुस्ताको अपेक्षाबीचको टक्कर बनेको थियो ।
विगतमा ओलीलाई मतदान गर्दै आएका धेरै मतदाता यसपटक मौन रहँदै ‘परिवर्तन’ को पक्षमा उभिएको देखिएको उनको अनुभव छ । चुनावी अभियानका क्रममा झापाको गाउँ-गाउँमा देखिएको असन्तुष्टि, विशेषगरी ‘जेनजी आन्दोलन’ र राज्यको भूमिकाप्रति उठेका प्रश्नहरूले ओलीविरुद्ध जनमत निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको बताइन्छ ।
स्थानीयस्तरमा समेत एमालेप्रति खुलेर समर्थन गर्न हिच्किचाहट देखिनु, चियापसलदेखि घरआँगनसम्मको मौनता-यी सबै संकेत परिवर्तनको लहरतर्फ इशारा गरिरहेका थिए । उता, काठमाडौं महानगरका मेयरका रूपमा स्थापित बालेनको छवि, उनको अभियान शैली र युवापुस्ताको आकर्षणले झापा-५ मा अभूतपूर्व जनसहभागिता सिर्जना गर्यो ।
उनको सभामा देखिएको भीड र उत्साहले परम्परागत राजनीतिक शक्ति संरचनालाई चुनौती दिएको स्पष्ट देखिन्थ्यो । मत परिणामले पनि यही संकेत पुष्टि गरेको छ । कुल सदर मतमध्ये बालेनले ६८ हजार ३ सय ४८ मत प्राप्त गर्दा ओली १८ हजार ७ सय ३४ मतमा सीमित भए । झण्डै ५० हजार मतको फराकिलो अन्तरले आएको यो परिणामलाई विश्लेषकहरूले ‘ऐतिहासिक पराजय’ को संज्ञा दिएका छन् ।
बरालका अनुसार, ओलीको हारका कारण केवल विपक्षीको बलियो उपस्थिति मात्र नभई आफ्नै नेतृत्वशैली, पार्टीभित्रको असन्तुलन र जनतासँगको दूरी पनि प्रमुख रहेका छन् । “आलोचना सुन्न नसक्ने प्रवृत्ति र सीमित घेरामा निर्णय लिने शैलीले नेतृत्वलाई कमजोर बनाएको देखिन्छ,” उनको निष्कर्ष छ ।
यस निर्वाचनले नेपाली राजनीतिमा स्पष्ट सन्देश दिएको छ-जनताले अब केवल पुरानो प्रभाव होइन, उत्तरदायित्व, व्यवहार र परिणाम खोजिरहेका छन् । साथै, व्यक्तिको लोकप्रियता र विश्वसनीयता बलियो भएमा जुनसुकै क्षेत्रमा पनि चुनाव जित्न सकिने नयाँ मान्यता स्थापित भएको छ ।
अबको चुनौती भनेको पराजयबाट पाठ सिक्दै पार्टी र नेतृत्वलाई पुनःसंरचना गर्ने हो । अन्यथा, झापा-५ जस्तो परिणाम भविष्यमा अन्य क्षेत्रहरूमा पनि दोहोरिन सक्ने संकेतहरू प्रष्ट देखिएका छन् ।
