काठमाडौं । दैनिक जीवनमा थोरै–थोरै मात्र शारीरिक गतिविधि बढाउँदै लैजाँदा पनि लामो समयसम्म स्वास्थ्य राम्रो राख्न सकिने र अकाल मृत्युको जोखिमलाई निकै कम गर्न सकिने एक नयाँ अध्ययनले देखाएको छ। विश्वप्रसिद्ध चिकित्सा जर्नल ‘लान्सेट’मा प्रकाशित एक बृहत् अनुसन्धान प्रतिवेदन अनुसार, दिनमा केवल पाँच मिनेट मात्रै हल्का वा तीव्र शारीरिक गतिविधि गर्दा पनि करिब १० मध्ये १ अकाल मृत्यु रोक्न सकिने सम्भावना रहन्छ। यस अध्ययनले राम्रो स्वास्थ्यका लागि सधैँ अत्यधिक कठिन व्यायाम नै आवश्यक नपर्ने र दैनिक जीवनका सामान्य गतिविधि नै बढी प्रभावकारी हुने पुष्टि गरेको छ।

अध्ययन अनुसार दैनिक पाँच मिनेट मात्रै भए पनि छिटो–छिटो हिँड्ने, साइकल चलाउने वा भर्‍याङ चढ्ने जस्ता सामान्य गतिविधि गर्दा ठूलो जनसंख्याको स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पर्छ। यद्यपि, पाँच मिनेटको व्यायाम मात्रले पूर्ण रूपमा स्वास्थ्य सुनिश्चित नहुने भए पनि केही नगर्नुभन्दा यस्ता साना गतिविधि जीवनमा जोड्नु धेरै लाभदायक हुने विज्ञहरूको भनाइ छ। बेलायत, अमेरिका र स्क्यान्डिनेभियाका करिब १ लाख ५० हजार वयस्कको तथ्याङ्कमा आधारित यो अनुसन्धानले पहिलेदेखि नै फिट रहेका व्यक्तिहरूमा भने पाँच मिनेटको अतिरिक्त व्यायामको प्रभाव अलि कम देखिने उल्लेख गरेको छ। अमेरिकाको रोड आइल्याण्ड विश्वविद्यालयकी सहायक प्राध्यापक निकोल लोगनका अनुसार यस्ता आधारभूत शारीरिक गतिविधिले शरीरमा थकान र तनाव घटाउनुका साथै मांसपेशी र हड्डी मजबुत बनाएर जीवनको दीर्घता निर्धारण गर्छन्।

नर्वेजियन खेल विज्ञान विद्यालयका प्रोफेसर उल्फ एकेलुन्डले दैनिक जीवनमा मात्र पाँच मिनेटको गतिविधि थप्दा पनि अकाल मृत्युको जोखिम घट्ने कुरा आश्चर्यजनक रूपमा पुष्टि भएको बताएका छन्। विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले हप्तामा करिब १५० मिनेट मध्यम स्तरको व्यायाम गर्न सुझाव दिएको भए तापनि जिम जान वा खेलकुदमा सहभागी हुन नसक्ने व्यक्तिहरूले दैनिक जीवनमै थोरै बढी हिँडडुल गरेर पनि ठूलो लाभ लिन सक्ने अध्ययनले देखाएको छ।

यसका साथै, अध्ययनले दैनिक बस्ने समय (निष्क्रियता) घटाउँदा मात्रै पनि आयु बढ्ने देखाएको छ। दिनमा ३० मिनेट कम बस्दा अकाल मृत्युको जोखिम करिब ७ प्रतिशतले घट्छ। लामो समय बसिरहने बानीले मुटु रोगलगायत दीर्घ रोगको जोखिम बढाउने भएकाले अमेरिकी व्यवहारिक चिकित्सा विशेषज्ञ अमान्डा डेलीले गाडी अलि टाढा पार्क गरेर हिँड्ने जस्ता साना अभ्यास सुरु गर्न सुझाव दिएकी छन्।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार हल्का–हल्का गतिविधि दिनभरि गर्ने बानी (जसलाई ‘साना गतिविधि अभ्यास’ भनिन्छ) ले मुटु र मांसपेशी दुवै स्वस्थ राख्छ। बेलायतको अल्स्टर विश्वविद्यालयकी प्रोफेसर मेरी मर्फीका अनुसार छोटो–छोटो समयमा गरिएको व्यायामले शरीरको ऊर्जा प्रणालीलाई बारम्बार सक्रिय बनाउँछ। विज्ञहरूका अनुसार भर्‍याङको प्रयोग गर्ने, काम गर्दा हल्का स्ट्रेच गर्ने वा दैनिक कम्तीमा २ हजार ५ सय कदम हिँड्ने जस्ता साना परिवर्तन बिस्तारै बानीमा बदलिन्छन् र पछि स्वाभाविक जीवनशैली बन्दछन्, जसले मुटु रोगको जोखिमलाई उल्लेखनीय रूपमा घटाउँछ। त्यसैले, ठूलो कसरतभन्दा पनि नियमित साना–साना गतिविधि नै दीर्घकालीन स्वास्थ्यका लागि सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय सावित भएका छन्।