अर्घाखाँची l हरेक वर्ष डढेलोको चुनौती झेल्दै आएको अर्घाखाँचीमा यसपटक भने नियन्त्रणका लागि प्रविधि र जनचेतनालाई सँगै अघि बढाउने पहल गरिएको छ।
डिभिजन वन कार्यालय अर्घाखाँचीले मिनी दमकलदेखि ड्रोन निगरानीसम्मका उपाय अपनाउँदै डढेलो नियन्त्रणलाई प्रभावकारी बनाउने योजना अघि सारेको हो।
जिल्ला आगलागीका घटना र धनजनको क्षतिका हिसाबले उच्च जोखिममा पर्दै आएको छ। यस अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै डिभिजन वन प्रमुख नारायण देव भट्टराईले जिल्लाको पहाडी भूगोलअनुसार उपयुक्त प्रविधि भित्र्याइएको जानकारी दिनुभयो। उहाँका अनुसार यसले समयमै आगो नियन्त्रण गर्न महत्वपूर्ण सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
वन क्षेत्रमा लाग्ने आगलागीको शीघ्र पहिचानका लागि कार्यालयले ड्रोन क्यामराबाट निगरानी सुरु गरिसकेको छ। आगलागी भएको स्थान पहिचान हुनासाथ तत्काल दमकल र अग्नि नियन्त्रण दस्ता परिचालन गरिने व्यवस्था मिलाइएको छ।
कार्यालयले १० सदस्यीय अग्नि नियन्त्रण दस्ता तयारी अवस्थामा राखेको छ भने करिब तीन दर्जन सामुदायिक वनले पनि आफ्नै दस्ता परिचालन गरेका छन्। वन तथा बस्ती क्षेत्रमा हुने आगलागीबाट हुने क्षति न्यूनिकरण गर्न पोखरी निर्माण कार्यलाई समेत तीव्रता दिइएको छ। यसबाट पानीको उपलब्धता बढाई आगो नियन्त्रणमा सहजता ल्याउने लक्ष्य राखिएको छ।
डिभिजन वन कार्यालयका प्रवक्ता तथा वरिष्ठ वन अधिकृत केशव खड्काका अनुसार चैत महिनासँगै करिब चार सय सामुदायिक, सरकारी तथा बस्ती नजिकका वन क्षेत्रमा आगलागीको जोखिम उच्च हुने गर्दछ।
सोही कारण २५ सय लिटर क्षमताको मिनी दमकल खरिद गरिएको उहाँले बताउनुभयो। पहाडी भूगोल र साँघुरा सडकका कारण ठूला दमकल पुग्न नसक्ने स्थानमा समेत मिनी दमकल सहज रूपमा सञ्चालन गर्न सकिने उल्लेख गरिएको छ।
जिल्लाका ६१ वडाभित्र रहेका एक हजारभन्दा बढी जोखिम क्षेत्रसम्म पुगेर प्रारम्भिक चरणमै आगो नियन्त्रण गर्न मिनी दमकल उपयोगी हुने अपेक्षा गरिएको छ। यसअघि सन्धिखर्क नगरपालिकाको एउटै दमकलले जिल्लाभर सेवा दिँदै आएको थियो, जसले गर्दा एकैपटक विभिन्न स्थानमा आगलागी हुँदा समयमै सेवा दिन कठिन हुने समस्या थियो।
डिभिजन वन कार्यालयले जनचेतना अभिवृद्धिका कार्यक्रमलाई पनि प्राथमिकता दिएको छ। स्थानीय तहसँग सहकार्य गर्दै प्रचारप्रसार तथा निगरानी प्रणालीलाई सुदृढ बनाइएको छ।
जनचेतना फैलाउन कार्यालयले डढेलो नियन्त्रणसम्बन्धी टिकटक प्रतियोगिता समेत आयोजना गरेको जनाएको छ। कार्यालयका अनुसार विगतमा डढेलोका कारण वन सम्पदा, जैविक विविधता, वन्यजन्तुको बासस्थान र मानव बस्तीमा ठूलो क्षति पुग्ने गरेको थियो। तर प्रविधिको प्रयोग र जनसहभागिता बढेसँगै आगामी दिनमा डढेलोका घटनामा कमी आउने अपेक्षा गरिएको छ।
